2013/06/15 · 9:36 pm

Itsaspeko energia altxorra

Irudia: Juanma Gallego

Irudia: Juanma Gallego

Etorkizunerako promesa omen dira. Hidrokarburo arrunten erreserbak beherantz doazen heinean, energia forma berrien bila ari dira mundu osoko enpresak. Horietako energia iturri bat metano hidratoak dira. Itsas hondoan barreiaturik dauden metano izoztuak dira horiek eta planeta osoan zehar aurki daitezke.

Errekurtso horiek itsaspetik ateratzeko teknologia, hala ere, apenas garatu gabe dago. Baina orain dela gutxi japoniarrek esan dute beraiek prest daudela metano hidrato horiek ateratzeko. Oraindik ere ikusteko dago asmo hori teknologikoki nola bideratzen duten eta, agian garrantzitsuena dena, sortu daitezkeen ingurumen arazoak nola ekiditen dituzten.

Metanoa hidrokarburorik sinpleena da (CH4) eta gas naturalaren osagai nagusia da. Oso kontzentratuta daude itsaspeko metano hidrato hauek: bataz bestean metro kubiko bakoitzeko 164 metro kubiko metano gasa dago.
Inguruan dituzten tenperatura eta presio baldintzak mantenduz gero, errekurtso hauek ez dute apartako arazorik sortu behar. Baina baldintza horietan aldaketak izaten badira, arazoak sortu litezke. Itsasoetako urak gehiegi berotzen badira, seguruenik milioika urtetan pilatutako metano oso denbora gutxian askatuko lirateke. Horrek klima aldaketa asko azkartuko luke, eta hondamena garantizatuta legoke. Berotegi efektuari dagokionez, metanoa karbono dioxidoa baino 24 aldiz indartsuagoa da.

Adibidez, Permikoan -orain dela 250 miloi urte inguru-, espezieen %90a ingururen iraungipena eragin zuen fenomenoaren atzean metano hidratoak egon zirela uste dute zientzialari askok. Horrelako gertaera berriro sorraraziko lukeen metano hidratoen askatze masiboa ez gertatzea da guretzako itxaropen bakarra, baina zalantzarik gabe gozoki galanta dira energia egarriz bizi den gizateriarentzat.

Utzi erantzun bat

Geografia, Lurra, Zientzia atalean

Laburpen hitz hauekin , , ,

2013/06/08 · 6:10 am

Ondarearen ajeak

Irudia: Juanma Gallego

Irudia: Juanma Gallego

Ez dakigu nola hil zen. Gezi batek harrapatuta ala eskuz eskuko borrokaldian. Badakigu, ordea, Ganboatarren aurkako liskarrean bizitza eman zuela, horien aurkako gudan hil baitzen 1450. urtearen inguruan. “Zuiako haranaren defentsan”, bertako plakak dioenez.

Fernando Ortiz de Zarate Oinaztarren buruzagiaren heriotza omentzeko gurutze bat eratu zen. Gaur egun Murgiako (Araba) plazan merezimenduko lekua dauka gurutze horrek, Zuiako ondare historikoaren adierazgarri.

Ganboatarrak eta Oinaztarrak Euskal Herriko Erdi Aroko liskar eta guda gehienen protagonistak izan ziren, leinu gerra deritzen benetako euskal “tronu joko” baten itxuran.

Euskal eskola publikoaren alde ekainaren hasieran ospatu zen festan, ordea, Fernando Ausartaren omenez eratutako gurutzeak horrela eman zion agurra bertaratu zen jende andanari. Supermerkatu baten mozorroaz.

Hortik 500 bat metro eskasera San Martin dorrea dago. Bertara sartzen omen zen jendea, eta hori ekiditeko ate ‘itxuroso’ bat jarri da. Berdin dio eraikin historiko bat izateak. Kitto, akabo arazoak.

San Martin dorrea. Irudia: Juanma Gallego

San Martin dorrea. Irudia: Juanma Gallego

Autobidea hartu eta 20 bat kilometrora ere ondarearekiko sentsibilitatearen adierazgarri den beste adibide lazgarria topatu daiteke. Hiriburuan bertan! Erdi erdian. Hiriaren sinbolo nagusia den Gasteizko batailaren eskultura zaharberritzeko diru nahikorik ez hiriaren garbiketaz arduratzen den pertsonala eskultura garbitzen jarri du udalak. Horrela laster ospatuko den Gasteizko batailaren 200. urteurrena ospatzeko izango diren ekitaldietan Lonely Planet gidaliburuaren azalean azaltzen den eskulturak aurpegi ‘berriagoa’ izango du.

Ondare historikoa arbasoek utzitako testigantza da, baina hori baino haratago doan ibilbidea du. Dirua ere bada, hura ondo esplotatuz lortzen den etekina. Eta seme-alabei utzi behar zaion altxorra.

Serioak izan gaitezen. Garbiketaz aritzen diren udal teknikariek errespetu osoa merezi dute, baina beraiek ez dira gai artelan baten garbiketa burutzeko. Ekitaldi bat sustatzen duen supermerkatu baten propaganda ezin daiteke jarri sei mende dituen eta udal baten ikurra den gurutze baten inguruan. Eta ondareari atxikitzen diogun edozein elementuk objektu historikoarekiko gutxienezko errespetua izan behar du. Soilik horrela ireki ahal izango ditugu gure ondareak behar dituen ateak.

Utzi erantzun bat

Euskal Herria, Historia atalean

Laburpen hitz hauekin , , , , ,

2013/06/03 · 9:01 am

Babelgo dorrea topatu zuen nafarra

Irudia: Juanma Gallego

Irudia: Juanma Gallego

Bere garaiko bidaia handienetakoa egin zuen. Hamar edo hamabost urtez egin zuen bidaia hori, bere sorterriko Tuteratik abiatuta eta gaur egungo Irak dagoen lurraldera arte. Bartzelona, Provenza, Italia, Grezia, Lur Santua, Mesopotamia eta Egipto ere bisitatu zituen, besteak beste. Garaiko hiririk distiratsuenak ikusi zituen, hala nola Erroma, Konstantinopla, Jerusalen, Bagdad, Kairo edota Alexandria, eta 1172an etxera bueltatu zen.

Benjamin Tuterakoaz ari gara, Euskal Herrian egon den bidaiari handienetakoa eta aldi berean ahaztuenetakoa. Judutarra izateak seguruenik izan du eraginik oroimen eskas horretan. Baina beste hainbat kontuetarako bizitza zaila egiten bazuen ere, judutarra izateak bazuen abantailarik bidaiatzerako orduan. Lur kristaua eta musulmandarra banatzen zituen muga sozial eta kulturalak ez zuen aparteko eraginik judutarrengan, leku guztietan hauen komunitateak baitziren. Benjaminek horiek guztiak bisitatu eta bere ibilbide miresgarriaren testigantza zuzena utzi zuen Sefer Maasot (‘Bidaien liburua’) izeneko narrazioan.

Poliglota zen, besteak beste hebreera, arameoa, latina, eta grekera menderatzen zituelarik. Arrazoikoa da pentsatzea garai horretako erromantzeaz eta agian euskaraz ere mintzatuko zela. Horrek bidaia erraztu zion, eta bere garaiko jende arruntarentzat izkutatuta zeuden hainbat leku interesgarri ikusteko aukera eman zion ere. Babelgo Dorrea izan zen leku horietako bat, Biblian agertzen den dorre mitikoa. Ez zen noski, dorre bera, baina gure protagonistak hala ikusi izan zuen. Seguruenik Samarran dagoen Al-Mutawakkil kalifaren meskitaren dorre ikusgarria izan zen ikusi zuena edo agian Babilonia hiri zaharraren antzinako zigurat bat. Dena dela, Babelgo dorrea ikusi zuela sinetsita hil zen 1173an gure nafar handi hau, bere garaikoek zein ondorengo gehienek ikusi eta sentitu ezin zituzten oroitzapen miresgarrien testigu.

Samarrako meskitaren dorrea. Irudia: Montgomery Art Photography Project

Samarrako meskitaren dorrea. Irudia: Montgomery Art Photography Project

Utzi erantzun bat

Euskal Herria, Historia atalean

Laburpen hitz hauekin , , ,

2013/05/29 · 3:06 pm

Euskal erromanikoaren erradiografia

San Vicentejo. Irudia: Juanma Gallego

San Vicentejo. Irudia: Juanma Gallego

Hiru urtez 23 laguneko lantaldeak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako txoko eta landa guztiak arakatu ditu harrietan idatzitako testigantza zaharren bila. Lan horren fruitua da berriki argiratu den Euskadiko Erromanikoaren Entziklopedia, Santa Maria la Real Fundazioak bultzatzen duen Erromanikoaren Entziklopedia proiektuaren baitan.

292 testigantza jasotzen dira orotara, ia 1.800 orrialdetan, 183 planu eta mila bat argazkirekin batera. Erromaniko gehiena Arabakoa da, lurralde horri 227 sarrera dagokie eta. Bizkaia eta Gipuzkoako lurraldeek, aldiz, ondare erromaniko gutxiago daukate, hurrenez hurren 33 eta 32 testigantza jasotzen baitira.

Gasteizen aurkeztu dute, Gasteizko Santa Maria Fundazioarekin elkarlanean. Jose Javier Lopez de Ocariz historialari arabarra izan da Euskadiko Erromanikoaren entziklopediaren zientzia koordinatzailea, eta bera izan da ere Villasuso jauregiean bildutako jendetzari euskal erromanikoaren zenbait adibide erakusteko arduraduna.

Entziklopediaren aurkezpena. Irudia: Juanma Gallego

Entziklopediaren aurkezpena. Irudia: Juanma Gallego

Erromanikoa bereziki XII eta XIII. mendeetan Europa osoan zehar zabaldu izan zen estilo artistikoa da, eta horren oroimen asko gordetzen dute oraindik ere eliza eta baseliza askok. Gure artean Armentia eta Estibaliz dira, dudarik gabe, gehien ezagutzen direnak, baina Trebiñuko San Vicentejo edo Markinezeko San Juan eliza bezalako eraikin zoragarriek bisitaldia merezi duten benetako harrizko harribitxiak dira.

2 Iruzkin

Ertaroa, Euskal Herria, Historia atalean

Laburpen hitz hauekin

2013/05/19 · 7:27 am

Tronu jokoa Adriatikoan

Game of Thrones. Irudia: HBO

Game of Thrones. Irudia: HBO

‘Erregearen lehorreratzea’ da Game of Thrones fantasia sagaren geografia imaginarioak duen hiriburua. ‘King´s Landing’ edo ‘Desembarco del Rey, hain zuzen. Bertan dagoen burdinezko tronuan eseritzen da zazpi erreinuak menderatzen dituen erregea. Irudimenezko geopolitika eta familien arteko tirabirak ederki irudikatu ditu George R. R. Martinek bere eleberrietan, eta horren inguruan HBO kate estatubatuarrak egindako telesailak eleberriek sustautako arrakasta handitu baino ez du egin.

Mundu errealean, noski, ez dago “Erregearen lurreratzea” topatzerik. Baina nobela sorta pantailaratzeko orduan ekoizleek Dubrovnik aukeratu zuten zazpi erreinuen hiriburua irudikatzeko. Egia da ordenagailuek haien lana ere egin dutela fantasiazko mundu hori eraikitzeko orduan, baina oinarrian Kroaziako harribitxiak dituen paisaia miresgarriak daude.

Adriatikoari begira dago Dubrovnik. Irudia: Juanma Gallego

Adriatikoari begira dago Dubrovnik. Irudia: Juanma Gallego

Hiria zinez ederra da, eta Historia maite duen edonork bereziki disfrutatuko du bere harrizko kale eta harresietan paseatzen. Adriatikoari begira, Dubrovnik eraso eta tirabira askoren jomuga izan da. Azkena orain hogei urte eskas izan zen, 1991an, Jugoslaviako gerran bonbardaketa lazgarria nozitu zuenean. Alde Zaharraren eraikinen %68ak kalteak izan zituen, guztira 10 mila miloi dolarreko galera sorrarazita. Telebista bitartez ikusi ahal izan zen mundu osoan eta ia zuzenean marmolezko hiri barroko dotorea nola desegiten zen pixkanaka. Guda amaitu bezain laster, ordea, hiria berreraikitzeari ekin zioten eta gaur egun oso txikiak dira haren harrietan ikusgai diren kalteak.

Jugoslaviako armadaren bonbardaketa izan zen 1991ean. Irudia: Juanma Gallego

Jugoslaviako armadaren bonbardaketa izan zen 1991ean. Irudia: Juanma Gallego

Ez da, noski, telesaiak aukeratutako lokalizazio hunkigarri bakarra. Invernalia irudikatzeko Irlandako basoak aukeratu zituzten eta Daenerys Targaryen eta Dothraki herriaren ibilbide traketsua pantailaratzeko, berriz, Marokkoko basamortuak. Harresiatik haratago dagoen mundu izoztuak, ordea, Islandia du abiapuntua. Izan ere, benetako irudimenezko paisaiak hor kanpoan daude beti, gure begiekin dastatuak izateko zain.

Utzi erantzun bat

Geografia, Historia Garaikidea atalean

Laburpen hitz hauekin , , , ,

2013/05/17 · 6:50 am

Sabai astronomikoak

Karakhamon

Karakhamon apaizaren hilobia. Irudia South Asasif Conservation Project

Sei mila alez osaturiko puzzlea egiteko pazientzia asko behar da. Baina arkeologoen lana horrelakoa da gehienetan. Pausuz pausu eta kontu askorekin egin beharreko lan nekeza. Baina denborarekin bere fruituak ematen dituena.

Horrenbeste ale solte Egiptoko XXV. dinastiako hilobi batean topatu zituzten 2010ko abuztuan. Sabai astronomiko bat zen, baina guztiz txikituta zegoen. Karakhamon izeneko apaiz baten hilobia zen hura, Luxorren dagoen Asasif-eko nekropolian kokatuta. Ordutik sabaian margotutakoa berreskuratzen aritu izan da Kanariar uharteetako La Laguna unibertsitateko irakaslea den Miguel Angel Molinero egiptologoa. Oraindik ere bukatzeko dagoen lana da, ordea.

Mota horretako sabaiak oso lagungarriak dira antzineko egiptoarrek zituzten astronomia ezagutzak norainokoak ziren jakin ahal izateko. Astronomiari buruzko pergaminorik ez da inoiz topatu, eta sabai hauek dira zientzia honen inguruan utzitako aztarna bakarrak.

Normalean izarrak eta konstelazioak agertzen dira holako margoetan. Karakhamon apaizaren hilobian Nut jainkosa agertzen da margoaren erdian, Esne Bidearen errepresentazio gisa.

Ez da mota honetako sabai bakarra. XVIII. dinastiako Senenmut-en hilobia da hoberen kontserbatzen den beste sabaietako bat. Hatsetsup erreginarentzat lanean aritu zen arkitektoa izan zen Senenmut eta orain arte Egiptoko astronomiaren inguruan egin diren ikerketa gehienen abiapuntua izan da.

Askotan kontrakoa uste bada ere, antzineko egiptoarren astronomia ez zegoen gehiegi garatuta. Horretan oso praktikoak izan ziren, eta astronomia behaketak gehienbat egutegia osatzeko eta Nilo ibaiaren ur-goraldiak aurreikusteko erabili zituzten.

Utzi erantzun bat

Antzinako zibilizazioak, Egipto atalean

Laburpen hitz hauekin , , ,

2013/04/21 · 10:19 pm

Espazioko lasterketa berria

Antares kohetea. Irudia: NASA

Antares kohetea. Irudia: NASA

Antares koheteak zerua ukitu berri du. NASAk Wallop uhartean duen instalazioetatik jaurtiki dute, baina hala ere hegaldi horrek badu berezitasunik. Orbital Sciences korporazioa izan da bai kohetea eraiki eta espaziora bidali duena. Konpainia pribatu bat.

2011aren uztailean NASAk bere transbordadoreak erretirora bidali zituenean, espazioaren esplorazioaz arduratzen den AEBetako erakunde horren agintariek argi zuten ideia bat: esku pribatuetan utzi behar zen espazioan negozioa egiteko aukera. Horrela inbertsio handien beharra duen astronautikan estatubatuarrek lehian jarraitzeko aukera izango zuten.

Konpainia bakar batzuk aritzen dira espazio lasterketa berri horretan. Orbital Sciences horietako bat da, baina aurretik ere izan da beste arrakastarik. Goiztiarrena SpaceX izenekoa izan da. Bere Dragon kapsula erabilita, PayPal-en sortzailea den Elon Musk-ek gidatutako enpresak  2012ko urrian tona erdiko kargamentua eraman zuen Nazioarteko Espazio Estaziora. Une historikoa izan zen hura: lehen aldiz sektore pribatuak gidatutako misio batek espazioan goi mailako operazio erreala burutu zuen, arrakasta osoarekin gainera.

Espazioaren esplorazioa, orain arte ezagutu dugun moduan desagertzera kondenatuta dago. Aktore berriak jokoan sartu dira, eta haien presentzia eta eragina gero eta handiagoak izango dira. NASAk gehienbat espazio-garraioan lagunduko duten espresak bilatu ditu bere ‘Commercial Crew’ izeneko programaren baitan, eta hurrengo hilabete eta urteetan SpaceX eta Orbital Sciences enpresez gain Blue Origin, Boeing eta Sierra Nevada Corporation ikusiko ditugu.

 

Antares Rocket Test Launch (201304210006HQ)

Antares kohetearen jaurtiketa. Irudia: NASA (CC BY-NC 2.0)

Utzi erantzun bat

Zientzia atalean

Laburpen hitz hauekin , , , , ,

2013/04/17 · 6:55 am

Biharko gudariak

BigDog. Irudia: Boston Dynamics

BigDog. Irudia: Boston Dynamics

Agindu katean goien dagoen militar ororen ametsa da. Beldurrik gabekoak. Nekaezinak. Eta, agian kezkagarriena, kontzientziarik gabeko soldaduak. Aginduak berehala eta bitan pentsatu gabe betetzen dituztenak.

Ez da zientzia fikzioa, errealitate gordina baizik. Ate joka dugun etorkizun hurbila. Robotek gero eta presentzia handiagoa izango dute gure gizartean. Onerako eta txarrerako. Etxeko alfonbrak garbitzen dizkizun roomba etorkizun horren aitzindaria da. Afganistanen eta beste zenbait lekutan une honetan bertan operazio militarrak burutzen dituzten droneak ere horren adibide bikainak dira.

Droneak hasiera batean zaintza eta espioitza lanetarako baino ez ziren erabiltzen, baina denborarekin militarrak konturatu ziren gailu horiei arma bat ipinita izugarrizko aukerak irekitzen zirela. Momentuz drone horiek gizaki baten kontrolpean aritzen dira beti, baina Ameriketako Estatu Batuetan aspaldi ari dira eztabaidatzen noiz eta nola utziko zaien erabaki autonomoak hartzen.

Baina droneez haratago, dudarik gabe iraultza handiena eragingo duten gailuak lurrean aritzen direnak dira. Massachusetts Institute of Technology (MIT) ospetsuan ernai zen Boston Dynamics enpresa da arlo horretan orain arte aurrerapen gehien plazaratu dituena. Mota guztietako robotak sortu dituzte, bakoitza trebetasun batez jantzia. Adibidez LS3 eta BigDog izenekoak zama astunak eramateko sortuak dira. SandFlea hirietako paisaia traketsetan saltoka aurrera joateko gai da, eta landa eremuetan RHex bere lehengusua da txukunen aritzen dena. RiSE izenekoak eraikinak eskalatzen ditu arazorik gabe eta Cheetah abiadura bizian ibiltzeko gai da. Ezagutarazitako azkenak, Petman, gizaki baten antza dauka eta diotenez babes kimikoa emateko arropa testatzeko sortua da.

Boston Dynamics militarrentzako teknologia garatzen duen DARPA agentzia estatubatuarrarekin eskuz esku aritzen den enpresetako bat da, baina ez da inolaz ere bakarra. Momentuz eraso egiteko gaitasunik ez zaie aitortu errobot hauei, baina zalantzarik ez dago droneek izandako ibilbide bera egingo dutela. Egunen batean, tiro egiteko aukera emango zaienean, teleberrietako titularretan izango ditugu. Ahalik eta beranduen, espero.

Utzi erantzun bat

Zientzia atalean

Laburpen hitz hauekin , , ,

2013/04/10 · 6:43 am

Gioconda berria

Madrilgo El Pradoko museoan dago Gioconda berria.

Madrilgo El Prado museoan dago Gioconda berria.

Aldi berean margotu ziren biak. Tailer bakarrean. Maisua eta ikaslea eskuz esku aritu ziren zeregin horretan. Maisuak margolanaren sortze prozesuan atzera egiten zuenean gauza bera egiten zuen ikasleak. Horrela sortu ziren bi Gioconda ezberdin. Oso patu ezberdina izan zuten koadroak izan ziren, ordea.

Batak ospe handia eskuratu zuen eta ikono unibertsala bilakatu zen. Mona Lisa Louvreko izarra da oraindik ere. Bigarrenak, aldiz, distira handirik gabe eman zituen bere urte gehienak Madrilgo El Prado museoan erakusten diren 1.300 artelanen artean. Bazterketa horren arrazoia: kopia hutsa omen zen.

Baina ez.

2010an El Pradoko adituek artearen historia irauli zuen aurkikuntza egin zuten. Giocondaren kopiatzat jotzen zen koadroa zaharberritzeko lanak hasi zituztenean paisaia bat igartzen hasi zen fondo beltzaren atzean. Ezinezkoa zen, baina hala ere hor zegoen. Erreflektografia izeneko teknikaz egindako esplorazioak hor behealdean zeozer berezia egon behar zela erakusten zuen. Ondoren egindako garbiketak hipotesi hori baieztatu zuen. Norbaitek aspaldi geruza beltz batez estalia zuen Lisa Gherardiniren atzealdean zegoen paisaia izugarria.

Ana Gonzalez Mozo eta Almudena Sanchez El Pradoko adituek bi urte lanean eman zituzten margolanak orain dela bost mende zuen antzeko itxura berreskuratu arte. Almudena Sanchez zaharberritzailearen iritziz Leonardo Da Vincik oso argi zuen hasieratik berak egindako Gioconda ez ziola inoiz emango erretratuaren eskaria egina zuen Francesco del Giocondori. Leonardok Louvren erakutsitako Gioconda beretzako gorde nahi izan zuen. Emakumearen irudiaren idealizazioa egin zuen Toscanako artistak.

Peio H. Riaño kazetariak ‘La otra Gioconda’ (Debate) liburuan aurkikuntza zoragarri horren inguruko kontaketa bizia eta interesgarria egin du. Leonardoren artelanik famatuena ezagutzeko parada ematen du kontakizunak baina baita artearen mundu hertsira hurbiltzeko bidea eman ere.

Irudia garbitu ostean originalarekiko antza asko handitu da. Irudia: Louvre / El Prado / Juanma Gallego

Irudia garbitu ostean originalarekiko antza asko handitu da. Irudia: Louvre / El Prado / Juanma Gallego

Utzi erantzun bat

Artea, Historia atalean

Laburpen hitz hauekin , , , , ,

2013/04/03 · 7:12 am

Alcatrazen erretiroa

Zaintza zorrotza zegoen Alcatrazen. Irudia: Juanma Gallego

Zaintza zorrotza zegoen Alkatrazen. Irudia: Juanma Gallego

Ia hiru hamarkadaz Ameriketako Estatu Batuetako gaizkilerik arriskutsuenak bertan eman zituzten haien erruak penatzeko urteak. Al Capone, George “Machine Gun” Kelly edo Robert Stroud bezalako preso ospetsuek kartzela horren inguruko mitoa zabaltzen lagundu zuten. Orain gutxi 50 urte bete dira ‘Deabruaren Uhartea’ eta ‘Harkaitza’ izenez ere ezagutu zen leku horretan eraikitako penala bertan behera utzi zutenetik.

Arras zaila da aurkitzea segurtasun handiko presondegi bat eraikitzeko leku aproposagorik. San Frantziskoko badiaren ur izoztuen erdialdean kokatuta eta korronte indartsuez inguratuta, uharteak berehala bereganatu zuen militarren arreta. Horrela, 1847an San Frantziskoko badia defenditzeko kanoiak ezarri zituzten Alcatrazen eta Ozeano Bareko kostaldeko lehen itsasargia ere bertan eraiki zuten. Urrearen sukarra deitutakoa puri-purian zegoen garai horretan, eta militarrek kosta ahala kosta Kalifornia babestu nahi zuten.

Urteren poderioz, ordea, Alcatrazen jarritako forteak bere zentzu estrategikoa galdu zuen. Balistikan izandako aurrapenek gotorlekuaren balioa gutxitu zuten. Baina XX. mendean agintari estatubatuarrek segurtasun handiko kartzela eraikitzea erabaki zuten.

Bertan ziren presoek herrialde osoko baldintzarik gogorrenetan bizi ziren. Beste kartzeletan batazbestez 12 presoko goardia bat bazegoen ere, Alcatrazen hiru presoko goardia bana zegoen. 90 zaindari inguruk egunero hamabi kontaketa egiten zituzten eta diziplina arazorik txikiena agertzen zuten presoak berehala isolatze ziegetara bidaltzen zituzten.

Horrenbeste segurtasun neurriek, ordea, ez zuten gutxitu zenbait presoek alde egiteko zuten nahia. 36 preso ihes egiten ahalegindu ziren 14 saiakeretan. Horietatik 23 atxilotuak izan ziren, sei tiroz hil zituzten eta beste lau uretan ito ziren. Baina mende erdia igaro bada ere, oraindik ere ez dago argi zer gertatu zen gainontzeko hirurekin. Frank Morris eta Anglin anaiek ihesaldia burutu zuten 1962an. Behin betirako desagertu ziren. Aditu gehienek uste dute onik ateratzerik ez zutela lortu, eta San Frantsizkoko badiaren ur hotzetan ito zirela. Baina haien gorpuak aurkitu ez zirenez, ezinezkoa da jakitea ihesaldiak arrakastarik izan ote zuen ala ez.

Gaur egun eraikina bisita daiteke. Irudia: Juanma Gallego

Gaur egun eraikina bisita daiteke. Irudia: Juanma Gallego

Utzi erantzun bat

Geografia, Historia, Historia Garaikidea atalean

Laburpen hitz hauekin , , ,